X
|
علمی-فرهنگی-آموزشی-شخصی
|
فهرست مطالب ؛ شماره ي صفحه
- مقدّمه 1
- هديه هاي آسمان ؛ ضرورت ها و كمبود ها 2
- شيوه نامه ي تدريس كتاب هديه هاي آسمان 4
- منابع و مأخذ ها 6
به نام خدا
مقدّمه ؛
كودكي دوره اي است كه در آن ، تلاش ها و حركت هاي آدمي در جهت رشد و زيستن شكوفا مي گردد و در اين راه پر از طوفان هاي سختي ها سنگ بناي
دوران نوجواني و جواني شكل مي گيرد .
در دوره ي كودكي ، شخصيّت و رفتار اجتماعي كودك ، بر اثر ارتباط با ديگران شكل مي گيرد .
حضرت علي (ع) مي فرمايند : « هر كه در دوران كودكي ، تعليم نبيند ، در بزرگي روي تكامل و پيشرفت را نخواهد ديد . »
از طرفي ، در ميان انواع موادّ درسي مختلف ، درس ديني كه به نام
« هديه هاي آسمان » تغيير كرده است ، جزء جدايي ناپذير برنامه هاي
درسي مدارس ما به شمار مي رود و تا جايي كه حتّي در سال هاي قبل
از پيروزي انقلاب اسلامي ، با تلاش هاي پر ثمر بزرگاني چون شهيدان باهنر و رجايي ، شهيد آيت اله مفتّح ، شهيد آيت اله بهشتي و شهيد
آيت اله مطهّري ، نهاد آموزش و پرورش رژيم ستم شاهي را مجاب به
گنجاندن اين درس به عنوان برنامه ي رسمي كرده بود .
در سال هاي اخير ، با توجّه به نياز هاي نو در عرصه ي آموزش ديني و لزوم بهره گيري از روش هاي نوين و گنجاندن فعّاليّت هاي پرورشي
مكمّل مثل « طرح كرامت » در مدارس ابتدايي كه پايه و اساس شكل گرفتن كتاب درسي جديد با عنوان « هديه هاي آسمان » بود ، توانست
يك نوآوري در تدريس اين درس به نمايش بگذارد .
لذا ، پيرو بخش نامه ي شماره ي 29/37748/ 1251 مورّخه 4/9/87 ، كه در تاريخ پنجم آذر ماه به دستمان رسيد ، اينجانب را بر آن داشت تا به
ارائه ي گوشه اي از شيوه نامه ي اين درس خدمت همكاران بنمايم .
اميد آن كه اين برگ سبز ، تحفه اي ناچيز براي سروران باشد و از آن استفاده هاي لازم را ببرند.
« والسلام علي من التبع بالهدي »
مهدي سلماني – آذر 87
(1)
هديه هاي آسمان ؛ ويژگي ها و كمبودها
ويژگي هاي برنامه ي درسي « هديه هاي آسمان » به شرح زير مي باشد ؛
1- اتّكا بر راهنماي برنامه ي درسي : اين راهنما شامل اهداف كلّي درسي ، اهداف هر پايه ، مفاهيم جزئي آن ، شيوه هاي ارزشيابي و روش كلي تدريس مي باشد .
2- توجّه به رويكرد هاي جديد در تعليم و تربيت : در اين قسمت ، بيشتر بر افزايش مشاركت دانش آموزان در امر يادگيري و ايجاد فرصتی مناسب براي حضور فعّال آنان در همه ي صحنه هاي يادگيري تأكيد دارد .
3- توجّه بيشتر به جنبه هاي عاطفي ، نگرشي و تأكيد برعمل :
- تلاش براي تأكيد بر جنبه هاي عاطفي و نگرشي تعاليم ديني ، به منظور فراهم ساختن مقدّمات عمل به باور ها ، يكي از ويژگي هاي مهم برنامه ي هديه هاي آسمان است . همچنين در فرهنگ اسلامي ، عمل حاصل ايمان و خود باوري است كه در نتيجه ي معرفت و شناخت صحيح و كامل حاصل مي شود و اين مهم بايد به صورت نهادينه شده در رفتار فراگير حاصل شود .
4- اجتناب از ارائه ي مفاهيم سنگين و پيچيده
5- توجّه بيش از پيش به زبان كودك
6- ايجاد فرصت يادگيري و امكان تفكّر و فعّاليّت بيشتر براي دانش آموزان
7- تهيه ي كتاب كار دانش آموز
8- تغيير اساسي در نظام ارزشيابي
9- توجّه به هنر ، در ترسيم چهره ي الگوهاي خوب
(2)
امّا همان طوري كه فقط خداوند از هر عيبي مبرّي است و هيچ امري خالي از اشكال نيست ، اين كتاب نيز در تمام پايه ها ، داراي اشكال هايي است ، که
به ترتيب عبارتند از :
1- عدم ارائه ي دروس ، با توجّه به فرهنگ و مذاهب مختلف اسلامي كه اين امر موجب بروز چالش هايي شده است و به نوعي دست آويز دشمنان اسلام براي ايجاد تفرقه بين مسلمانان است .
همچنين به علّت تضادّ فرهنگي در بين خانواده ها دچار يك معضل، براي آن ها گشته است .
2- اين كتاب جهت كلاس هايي با تعداد دانش آموزان 25 تا 30 نفر طرّاحي شده است و در كلاس هاي پر جمعيّت كه بالاتر از حدّ استاندارد هاي ذكر شده هستند بازدهي مطلوب را ندارد .
3- برخي از قسمت هاي كتاب كار بار علمي را نداشته است و متأسّفانه بسياري از دانش آموزان و برخي از همكاران عزيز آن را به صورت يك برنامه ي درسي جدّي نمي گيرند و به مفاهيم آن توجّهي ندارند .
4- در طرّاحي اين مجموعه ، به تقويم اسلامي هم توجّهي نشده است و مطالب آن ثابت است .
پيشنهادات ؛
در پايان ، براي ارتقاي سطح علمي اين كتاب ، پيشنهاد هاي زير را ارائه مي نمايم كه عبارتند از :
1- برگزاري جشنواره هاي الگوي برتر تدريس درس « هديه هاي آسمان » براي آشنايي بيشتر همكاران با بهترين روش تدريس .
2- ارائه ي فيلم هاي آموزشي ، در زمينه ي دروس طرّاحي شده در كتب
« هديه هاي آسمان »
3- برگزاري كارگاه هاي آموزشي و همايش هاي معلّمين پايه هاي مختلف و آموزش همگاني دروس مربوط به كتاب« هديه هاي آسمان »
4- برپايي نمايشگاهي از آثار دانش آموزان در زمينه ي درس
« هديه هاي آسمان »
5- تقويت فعّاليّت هاي مكمّل مثل « طرح كرامت » و تشويق همكاراني كه به صورت فعّال در آن شركت كرده اند .
6- آزاد گذاشتن دست هاي خلّاق و تواناي معلّمين تلاش گر ، در زمينه ي طرّاحي و تدوين كتب درسي « هديه هاي آسمان » با توجّه به نياز هاي فراگيران و ايّام ا... و مناسبت هاي مندرج در تقويم ساليانه .
اميد آن كه توجّه و تلاش مسئولين ، بتواند چراغ راهي در جهت توسعه ي همه جانبه ي امر تعليم و تربيت جامعه برداشته باشد .
« با سپاس فراوان »
مهدي سلماني – آموزگار پايه ي چهارم شهرستان شهريار- آذر 87
(3)
باسمه ی تعالی
شیوه نامه ی تدریس کتاب « هدیه های آسمان »
پایه ی چهارم ابتدایی
|
مشخّصات کلّی |
نام درس : کودک شجاع * شماره ی درس : 13 شماره ی صفحه : 47 و 46 دبستان : صالحان (2) شهرستان شهریار نام آموزگار : مهدی سلمانی تعداد دانش آموزان : 39 نفر سال تحصیلی : 88-87
|
|
اهداف کلّی درسی |
· با توجّه به این که روز شنبه مورّخه 9/9/87 مصادف با شهادت امام محمّد تقی (ع) بوده است این درس را انتخاب نموده ام . · آشنایی با احکام و معارف دین اسلام
|
|
اهداف جزعی و رفتاری |
1- آشنایی با حضرت امام محمّد تقی (ع) و خصوصیّت های اخلاقی ایشان . 2- تقویت علاقه و محبّت نسبت به شخصیّت و اعمال و رفتار امام جواد (ع) . 3- آشنایی با واژه ی « شجاعت » و تقویت آن در فراگیران . 4- انجام فعّالیّت های کتاب کار . |
|
انتظارات |
دانش آموزان پس از آموزش این درس می توانند :
1- درباره ی رفتار امام محمّد تقی (ع) با مأمون ، با دوستانشان گفتگو می کنند . 2- برخی از موقعیّت هایی را که شجاعت در آن ها عملی پسندیده است ، تشخیص دهند . 3- برخی از مصادیق سخاوتمندی را در زندگی روز مرّه ی خود بیان کنند . 4- برای پیاده کردن آن چه که از زندگی امام نهم آموخته اند توصیه هایی ارائه نمایند .
|
|
مفاهیم کلیدی |
امام جواد (ع) – جواد- شجاعت |
|
تو صیه هایی برای شروع مناسب تدریس |
شروع مناسب یک درس ، در میزان کارایی فعّالیّت های یادگیری تأثیر به سزایی دارد و فرصت مناسبی فراهم می آورد تا به یک ارزشیابی تشخیصی برای درک میزان دانسته های پیشین فراگیران در مورد محتوا اقدام کنید . این موارد به شرح زیر می باشند : 1- برای ایجاد اشتیاق به شنیدن داستان و درک مفاهیم آن ، می توانید از « فن ّقصّه ی دیواری » استفاده کنید . 2- با توجّه به ساختار داستانی این درس ، بهترین شیوه برای شروع کردن آن ، ایجاد اشتیاق در شنیدن داستان است . 3- درس را با سوال شروع کنید و از بچّه ها بپرسید « عنوان درس به چه معناست ؟ » و یا این که « کودک شجاع ، به چه معناست ؟ »
(4)
|
|
توصیه هایی برای تدریس |
توصیه های تدریس در واقع همان روش های منحصر به فرد تدریس هستند که از میان تعداد بی شمار روش های تدریس توسّط مؤلّفان و همکاران آن ها گزینش شده اند . بنابراین ضرورتا ً « بهترین » و کامل ترین نیستند .
لذا استفاده از همه ی توصیه ها ضرورتی ندارد و معلّمین عزیز می توانند به برخی از توصیه های زیر عمل نمایند . همچنین با تلفیق کردن روش های ذکر شده به شکلی مناسب ، تدریسی جامع و کامل را داشته باشند . حال با هم به توصیه های زیر ، توجّه می کنیم :
1- ارائه ی درس به شیوه ی قصّه خوانی یا روخوانی از روی کتاب درسی 2- از برخی دانش آموزان که آمادگی لازم را دارند بخواهید تا با دقّت درس را از قبل بخوانند و برای سایر دوستانشان تعریف کنند . 3- قصّه گویی را ، همراه با نمایش ، به کمک دانش آموزان در کلاس اجرا کنید . 4- دانش آموزان را پس از گروه بندی ، به گروه های 3 الی 4 نفری ، به انجام دادن فعّالیّت های زیر ، ترغیب کنید : (1-4 ) درس را به صورت انفرادی بخوانند . (2-4) آن را برای اعضای گروه خود توضیح دهند . (3-4) هر یک از اعضای گروه ، نظر خود را درباره ی رفتار شخصیّت های داستان روی کاغذ بنویسند . ( 4-4) برای حصول اطمینان و رسیدن به یک نتیجه ی مطلوب ، براساس نظر افراد گروه ، با یکدیگر بحث کنند. ( 5- 4) سرگروه نتیجه ی نهایی را برای کلاس بازگو کند .
5- از دانش آموزان بخواهید تا چند نمونه از موقعیّت هایی که شجاعت و سخاوت در آن ها می تواند امری پسندیده تلقّی شوند بیان کنند . 6- از دانش آموزان بخواهید تا داستان ، شعر یا خاطره ای مناسب در این زمینه بیان کنند . 7- چند نمونه رفتار را نام ببرید یا تصاویر آن ها را نشان دهید . سپس از فراگیران بخواهید تا رفتار هایی را که نشانه ی شجاعت هستند مشخّص کنند و آن ها را نام ببرند . 8- بخش های دیگر که شامل « دوست داری برایت بگویم » و « من می توانم » ، که درآخرین قسمت تدریس قرار می گیرند ، فرصتی مناسب برای جلب توجّه دانش آموزان به صفت شجاعت و به عنوان یک جمع بندی و نتیجه گیری مناسب از تدریس این درس است . 9- در پایان نیز ، اطّلاعاتی در زمینه ی زندگی امام جواد (ع) ، در غالب « برای خواندن » ارائه شده است .
|
|
نحوه ی استفاده از فعّالیّت های کتاب کار |
در کتاب کار ، تصاویری از بخشش و کمک مردم به یک دیگر ترسیم شده است و دانش آموزان باید نمونه های دیگری از آن ها را به تصویر بکشند .
(5)
|
|
ارزشیابی
|
مشاهده ی عملکرد فراگیران در فعّالیّت های زیر و ثبت نتایج آن در « جدول ثبت فعّالیّت های یاددهی و یادگیری » به ارزشیابی دقیق آموخته هایشان کمک می نمایند . این موارد عبارتند از :
الف) گفت و گو درباره ی رفتار امام محمّد تقی (ع) با مأمون . ب) تشخیص و شناسایی برخی از موقعیّت هایی که شجاعت در آن ها عملی پسندیده است . ج) بیان کردن برخی از مصادیق سخاوت مندی در زندگی روز مرّه ی خود . د) ارائه ی توصیه هایی در مورد آن چه از زندگی امام نهم (ع) آموخته است . ه) انجام فعّالیّت هایی که معلّم خواسته است .
|
|
(( فرا رسیدن عید سعید قربان ، بر همه ی مسلمانان جهان مبارک باد ))
| |
منابع ؛
1- کتاب راهنمای تدریس هدیه های آسمان ؛ پایه ی چهارم ابتدایی
2- همایش مجریان طرح کرامت ، در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) در سال 79
3- نهج البلاغه
(6)
