X
تبلیغات
مهدی سلمانی - روش تدریس درس هدیه های آسمان پایه ی چهارم ابتدایی
علمی-فرهنگی-آموزشی-شخصی

فهرست مطالب ؛                                                                                                          شماره ي صفحه

 

                                                     

-      مقدّمه                                                         1

-      هديه هاي آسمان ؛ ضرورت ها و كمبود ها              2

-      شيوه نامه ي تدريس كتاب هديه هاي آسمان          4

-      منابع و مأخذ ها                                               6  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به نام خدا

 

مقدّمه ؛

 

كودكي دوره اي است كه در آن ، تلاش ها و حركت هاي آدمي در جهت رشد و زيستن شكوفا مي گردد و در اين راه  پر از طوفان هاي سختي ها سنگ بناي

دوران نوجواني و جواني شكل مي گيرد .

 

در دوره ي كودكي ، شخصيّت و رفتار اجتماعي كودك ،  بر اثر ارتباط با ديگران شكل مي گيرد  .

 

حضرت علي (ع) مي فرمايند : « هر كه در دوران كودكي ، تعليم نبيند ، در بزرگي روي تكامل و پيشرفت را نخواهد ديد . »

 

از طرفي ، در ميان انواع موادّ درسي مختلف ، درس ديني كه به نام

« هديه هاي آسمان » تغيير كرده است ، جزء جدايي ناپذير برنامه هاي

درسي مدارس ما به شمار مي رود و تا جايي كه حتّي در سال هاي قبل

از پيروزي انقلاب اسلامي ، با تلاش هاي پر ثمر بزرگاني چون شهيدان باهنر و رجايي ، شهيد آيت اله مفتّح ، شهيد آيت اله بهشتي و شهيد

آيت اله مطهّري ، نهاد آموزش و پرورش ر‍ژيم ستم شاهي را مجاب به

گنجاندن اين درس به عنوان برنامه ي رسمي كرده بود .

 

در سال هاي اخير ، با توجّه به نياز هاي نو در عرصه ي آموزش ديني و لزوم بهره گيري از روش هاي نوين و گنجاندن فعّاليّت هاي پرورشي

مكمّل مثل « طرح كرامت » در مدارس ابتدايي كه پايه و اساس شكل گرفتن كتاب درسي جديد با عنوان « هديه هاي آسمان » بود ، توانست

يك نوآوري در تدريس اين درس به نمايش بگذارد .

 

لذا ، پيرو بخش نامه ي شماره ي 29/37748/ 1251 مورّخه 4/9/87 ، كه در تاريخ پنجم آذر ماه به دستمان رسيد ، اينجانب را بر آن داشت تا به

ارائه ي گوشه اي از شيوه نامه ي اين درس خدمت همكاران بنمايم .

 

اميد آن كه اين برگ سبز ، تحفه اي ناچيز براي سروران باشد و از آن استفاده هاي لازم را ببرند.

 

« والسلام علي من التبع بالهدي »

مهدي سلماني – آذر 87

(1)

 

 

 

 

 

 

 

 

هديه هاي آسمان ؛ ويژگي ها و كمبودها

 

ويژگي هاي برنامه ي درسي « هديه هاي آسمان » به شرح زير مي باشد ؛ 

1-     اتّكا بر راهنماي برنامه ي درسي :  اين راهنما شامل اهداف كلّي درسي ، اهداف هر پايه ، مفاهيم جزئي آن ، شيوه هاي ارزشيابي و روش كلي تدريس مي باشد .

 

 

2-     توجّه به رويكرد هاي جديد در تعليم و تربيت :   در اين قسمت ، بيشتر بر افزايش مشاركت دانش آموزان در امر يادگيري  و ايجاد فرصتی مناسب براي حضور فعّال آنان در همه ي صحنه هاي يادگيري تأكيد دارد .

 

 

3-    توجّه بيشتر به جنبه هاي عاطفي ، نگرشي و تأكيد برعمل :    

-       تلاش براي تأكيد بر جنبه هاي عاطفي و نگرشي تعاليم ديني ، به منظور فراهم ساختن مقدّمات عمل به باور ها ، يكي از ويژگي هاي مهم برنامه ي هديه هاي آسمان است . همچنين در فرهنگ اسلامي ، عمل حاصل ايمان و خود باوري است كه در نتيجه ي معرفت و شناخت صحيح و كامل حاصل مي شود و اين مهم  بايد به صورت نهادينه شده در رفتار فراگير حاصل شود .

 

 

4-  اجتناب از ارائه ي مفاهيم سنگين و پيچيده

 

 

5-  توجّه بيش از پيش به زبان كودك

 

 

6-  ايجاد فرصت يادگيري و امكان تفكّر و فعّاليّت بيشتر براي دانش آموزان

 

 

7-  تهيه ي كتاب كار دانش آموز

 

 

8-  تغيير اساسي در نظام ارزشيابي

 

 

9-  توجّه به هنر ، در ترسيم چهره ي الگوهاي خوب

 

(2)

 

 

امّا همان طوري كه فقط خداوند از هر عيبي مبرّي است و هيچ امري خالي از اشكال نيست ، اين كتاب نيز در تمام پايه ها  ، داراي اشكال هايي است ،  که

به ترتيب عبارتند از :

 

1-     عدم ارائه ي دروس ، با توجّه به فرهنگ و مذاهب مختلف اسلامي كه اين امر موجب بروز چالش هايي شده است و به نوعي دست آويز دشمنان اسلام براي ايجاد تفرقه بين مسلمانان است .

 

همچنين به علّت تضادّ فرهنگي در بين خانواده ها دچار يك معضل، براي آن ها گشته است .

 

 

 

2-     اين كتاب جهت كلاس هايي با تعداد دانش آموزان 25 تا 30 نفر طرّاحي شده است و در كلاس هاي پر جمعيّت كه بالاتر از حدّ استاندارد هاي ذكر شده هستند بازدهي مطلوب را ندارد .

 

 

3-    برخي از قسمت هاي كتاب كار بار علمي را نداشته است و متأسّفانه بسياري از دانش آموزان و برخي از همكاران عزيز آن را به صورت يك برنامه ي درسي جدّي نمي گيرند و به مفاهيم آن توجّهي ندارند .

 

 

4-    در طرّاحي اين مجموعه ، به تقويم اسلامي هم توجّهي نشده است و مطالب آن ثابت است .

 

پيشنهادات ؛

 

در پايان ، براي ارتقاي سطح علمي اين كتاب ، پيشنهاد هاي زير را ارائه مي نمايم كه عبارتند از :

1-     برگزاري جشنواره هاي الگوي برتر تدريس درس « هديه هاي آسمان »  براي آشنايي بيشتر همكاران با بهترين روش تدريس .

2-     ارائه ي فيلم هاي آموزشي ، در زمينه ي دروس طرّاحي شده در كتب

« هديه هاي آسمان »

3-     برگزاري كارگاه هاي آموزشي و همايش هاي معلّمين پايه هاي مختلف و آموزش همگاني دروس مربوط به كتاب« هديه هاي آسمان »

4-     برپايي نمايشگاهي از آثار دانش آموزان در زمينه ي درس

« هديه هاي آسمان »

5-     تقويت فعّاليّت هاي مكمّل مثل « طرح كرامت » و تشويق همكاراني كه به صورت فعّال در آن شركت كرده اند .

6-     آزاد گذاشتن دست هاي خلّاق و تواناي معلّمين تلاش گر ، در زمينه ي طرّاحي و تدوين كتب درسي « هديه هاي آسمان » با توجّه به نياز هاي فراگيران و ايّام ا... و مناسبت هاي مندرج در تقويم ساليانه .

اميد آن كه توجّه و تلاش مسئولين ، بتواند چراغ راهي در جهت توسعه ي همه جانبه ي امر تعليم و تربيت جامعه برداشته باشد .

 

« با سپاس فراوان »

مهدي سلماني – آموزگار پايه ي چهارم شهرستان شهريار- آذر 87

(3)

 

 

باسمه ی تعالی

 

شیوه نامه ی تدریس کتاب « هدیه های آسمان »

 

پایه ی چهارم ابتدایی

 

 

مشخّصات

کلّی

 

نام درس : کودک شجاع *  شماره ی درس : 13 شماره ی صفحه : 47  و 46

دبستان : صالحان (2)  شهرستان شهریار   نام آموزگار : مهدی سلمانی

تعداد دانش آموزان : 39 نفر   سال تحصیلی : 88-87

 

 

اهداف کلّی درسی

 

·          با توجّه به این که روز شنبه مورّخه 9/9/87  مصادف با شهادت امام محمّد تقی (ع)  بوده است

این درس را انتخاب نموده ام .

·         آشنایی با احکام و معارف دین اسلام

 

 

 

اهداف

جزعی و رفتاری

 

1-     آشنایی با حضرت امام محمّد تقی (ع) و خصوصیّت های اخلاقی ایشان .

2-     تقویت علاقه و محبّت نسبت به شخصیّت و اعمال و رفتار امام جواد (ع) .

3-     آشنایی با واژه ی « شجاعت » و تقویت آن در فراگیران .

4-     انجام فعّالیّت های کتاب کار .

 

انتظارات

 

دانش آموزان پس از آموزش این درس می توانند :

 

1-     درباره ی رفتار امام محمّد تقی (ع) با مأمون ، با دوستانشان گفتگو می کنند .

2-     برخی از موقعیّت هایی را که شجاعت در آن ها عملی پسندیده است ، تشخیص دهند .

3-     برخی از مصادیق سخاوتمندی را در زندگی روز مرّه ی خود بیان کنند .

4-     برای پیاده کردن آن چه که از زندگی امام نهم آموخته اند

      توصیه هایی ارائه نمایند .

 

مفاهیم کلیدی

امام جواد (ع) – جواد- شجاعت

 

 

 

تو صیه هایی

برای شروع

مناسب تدریس

 

 

 

شروع مناسب یک درس ، در میزان کارایی فعّالیّت های یادگیری تأثیر به سزایی دارد و فرصت مناسبی فراهم می آورد تا به یک ارزشیابی تشخیصی برای درک میزان دانسته های پیشین فراگیران در مورد محتوا اقدام کنید . این موارد به شرح زیر می باشند :

1-      برای ایجاد اشتیاق به شنیدن داستان و درک مفاهیم آن ، می توانید از

    « فن ّقصّه ی دیواری » استفاده کنید .

2-      با توجّه به ساختار داستانی این درس ، بهترین شیوه برای شروع کردن  

آن ، ایجاد اشتیاق در شنیدن داستان است .

      3- درس را با سوال شروع کنید و از بچّه ها بپرسید « عنوان درس به چه معناست ؟ »

            و  یا  این که « کودک شجاع ، به چه معناست ؟ »    

 

(4)

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توصیه هایی

برای تدریس

 

توصیه های تدریس در واقع همان روش های منحصر به فرد تدریس هستند که از میان تعداد بی شمار  روش های تدریس  توسّط مؤلّفان و همکاران آن ها گزینش

شده اند . بنابراین ضرورتا  ً « بهترین » و کامل ترین  نیستند .

 

        لذا استفاده از همه ی توصیه ها ضرورتی ندارد و معلّمین عزیز می توانند به

برخی از توصیه های زیر عمل نمایند . همچنین با تلفیق کردن روش های ذکر شده به شکلی مناسب ، تدریسی جامع و کامل را داشته باشند .  حال با هم به توصیه های زیر ، توجّه می کنیم :

 

 

1-     ارائه ی درس به شیوه ی قصّه خوانی یا روخوانی از روی کتاب درسی

2-     از برخی دانش آموزان که آمادگی لازم را دارند  بخواهید تا با دقّت درس را از قبل بخوانند و برای سایر دوستانشان تعریف کنند .

3-     قصّه گویی را ، همراه با نمایش ، به کمک دانش آموزان در کلاس اجرا کنید .

4-     دانش آموزان را پس از گروه بندی ، به گروه های 3 الی 4 نفری ، به انجام دادن فعّالیّت های زیر ، ترغیب کنید :

(1-4 )  درس را به صورت انفرادی بخوانند .

(2-4)  آن را برای اعضای گروه خود توضیح دهند .

(3-4)  هر یک از اعضای گروه ، نظر خود را درباره ی رفتار شخصیّت های 

         داستان روی کاغذ بنویسند .

( 4-4)  برای حصول اطمینان و رسیدن به یک نتیجه ی مطلوب ، براساس

         نظر افراد گروه ، با یکدیگر بحث کنند.

( 5- 4) سرگروه نتیجه ی نهایی را برای کلاس بازگو کند .

 

5-     از دانش آموزان بخواهید تا چند نمونه از موقعیّت هایی که شجاعت و سخاوت در آن ها می تواند امری پسندیده تلقّی شوند بیان کنند .

6-     از دانش آموزان بخواهید تا داستان ، شعر یا خاطره ای مناسب در این زمینه بیان کنند .

7-     چند نمونه رفتار را نام ببرید یا تصاویر آن ها را نشان دهید . سپس از فراگیران بخواهید تا رفتار هایی را که نشانه ی شجاعت هستند مشخّص کنند و آن ها را نام ببرند .

8-     بخش های دیگر که شامل « دوست داری برایت بگویم » و « من

     می توانم » ، که درآخرین قسمت تدریس قرار می گیرند ، فرصتی 

     مناسب برای جلب توجّه دانش آموزان به صفت شجاعت و به عنوان

     یک جمع بندی و نتیجه گیری مناسب از تدریس این درس است .

9-     در پایان نیز ، اطّلاعاتی در زمینه ی زندگی امام جواد (ع) ، در غالب

« برای خواندن » ارائه شده است . 

    

 

 

 

 

نحوه ی استفاده از فعّالیّت های

کتاب کار

 

در کتاب کار ، تصاویری از بخشش و کمک مردم به یک دیگر ترسیم شده است و دانش آموزان باید نمونه های دیگری از آن ها را به تصویر بکشند .

 

 

 

 

 

 

 

(5)

 

 

 

ارزشیابی

 

 

مشاهده ی عملکرد فراگیران در فعّالیّت های زیر و ثبت نتایج آن در

« جدول ثبت فعّالیّت های یاددهی و یادگیری »  به ارزشیابی دقیق

آموخته هایشان کمک می نمایند . این موارد عبارتند از :

 

الف) گفت و گو درباره ی رفتار امام محمّد تقی (ع) با مأمون .

ب) تشخیص و شناسایی برخی از موقعیّت هایی که شجاعت در آن ها عملی  

    پسندیده است .

ج) بیان کردن برخی از مصادیق سخاوت مندی در زندگی روز مرّه ی خود .

د) ارائه ی توصیه هایی در مورد آن چه از زندگی امام نهم (ع) آموخته است .

ه) انجام فعّالیّت هایی که معلّم خواسته است .

 

 

 

(( فرا رسیدن عید سعید قربان ، بر همه ی مسلمانان جهان مبارک باد ))

 

 

منابع ؛

 

1-    کتاب راهنمای تدریس هدیه های آسمان ؛ پایه ی چهارم ابتدایی

2-    همایش مجریان طرح کرامت ، در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) در سال 79

3-    نهج البلاغه

 

 

(6)

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم بهمن 1387ساعت 20:36  توسط مهدی سلمانی  |